Woiski vs Woiski: ik wou dat het een Netflix serie was

Als je ook maar een beetje van de Bims bent, dan heb je ergens wel die intrigerende knalgele poster zien hangen. En al zegt de naam Woiski je niks, je hebt op de een of andere manier wel gehoord van dat welbekende liedje, BB met R. Sterker nog, als je (zoals ik) op de allereerste dag naar de try-out van deze voorstelling in het Bijlmer Parktheater gaat, dan komt dat hoogstwaarschijnlijk omdat je nou eindelijk iets meer wilt weten over de achtergrond daarvan.

 

Je gaat de zaal in, zonder verwachtingen. Of nou ja, stiekem vraag je je af of we nou samen met de oudjes anderhalf uur lang bekende deuntjes gaan zingen. Stiekem denk je dat het een stuk wordt over Bruine Bonen, en waarom dit gerecht zo´n prominente plek in de Surinaamse cultuur heeft gekregen. Je hebt al gezien welke dames tjoeries zullen gaan maken als ook maar iets van het traditionele recept wordt afgeweken. (Ja, ik praat tegen jou, Ramon Beuk). En met die instelling ga je er vanuit dat het een gezellige avond gaat worden.

 

Het stuk begint ook een beetje op die manier. Acteur Gery Mendes neemt het publiek bij de hand en begeleidt hen vakkundig door dit, naar zal blijken, zeer gelaagde verhaal. Gekscherend worden de drie hoofdrolspelers aan het publiek voorgesteld: Max Woiski Senior, zijn geliefde Alma Braaf en zoon Max Junior, gespeeld door respectievelijk Mike Libanon, Manoushka Zeegelaar Breeveld en Michiel Blankwaardt.

Wij Bijlmenaars zijn niet het makkelijkste publiek, of laat ik het anders zeggen, we zijn erg betrokken bij wat zich op het podium afspeelt. En dat zullen we je ter plekke laten weten. Maar al gauw is iedereen in de zaal vergeten dat we bezoekers zijn van een voorstelling, al gauw voelen we ons stille getuigen van een zeer intiem verhaal. Een verhaal dat verre van oppervlakkig is, dat het clichébeeld van de vrolijke zwarte wegblaast en laat zien wat er achter de façade zit.

 

Woiski vs Woiski schetst het verhaal van de relatie tussen vader en zoon, man en vrouw, blank en zwart in de context van een andere tijd. Regisseur Geert Lageveen heeft het klaargespeeld om een geschiedenis van meer dan 185 jaar te vertellen zonder ook maar één seconde je aandacht te verliezen. Om moeilijke onderwerpen waar we allemaal mee bekend zijn, te bespreken zonder het specifiek te benoemen.

Je voelt je hart uitgaan naar Max Senior, terwijl je hem tegelijkertijd veracht om zijn wangedrag. Je voelt begrip voor de verbitterde Max junior, ook al vind je dat hij zijn afkomst verloochent. En hoewel je vanaf het eerste moment gek bent op Alma, zal je evengoed gefrustreerd over je stoel schuiven, alsof met de hare ook jouw ruggegraat je lijf lijkt te hebben verlaten.

Meer dan ooit dringt het tot je door dat alles niet goed of fout is, dat alles niet zwart of wit is. Dat Woiski niet vs Woiski kan zijn.

En als je dan na anderhalf uur de zaal uitloopt, dan zie je in de foyer allemaal mensen die het net zo beleefd hebben als jij. Die er nog van alles over willen zeggen, maar het eigenlijk nog even moeten laten bezinken. De eerste reacties:

 

“Zo mooi. Zo, zo Mooi!”

– Tosca

 

“Kippenvel. Ik heb nooit geweten dat de huidskleur zo allesbepalend was.”

– John

 

““Dit zijn nou echt onze verhalen. Dit is onze cultuurbeleving.
Dit stuk is af. Van begin tot eind. Helemaal af.”  

–        Astrid

 

En met Berry kon ik er nog wat langer over napraten:

“Indringend. De man-vrouw verhouding komt haarscherp naar voren. Met name de vrijheden die de man zich toe-eigent ten koste van de vrouw, maar ook de wijze waarop hij zichzelf daarmee tot een zeer eenzame figuur maakt. Maar ook die precaire vader-zoon relatie. Junior, die geen andere keus had, al beweerde zijn vader van wel.

Maar ik vond het ook herkenbaar, de wijze waarop huidskleur en etniciteit allesbepalend is voor jouw rol in de maatschappij en de posities die je daardoor kunt bekleden of juist absoluut niet. Het is duidelijk dat dingen gaan zoals ze gaan, maar wat schuilt er nou achter de ziel die dit beleeft? Dat stukje hebben ze heel goed neergezet. De zwarte jongen, de ariër, de lichtgetinte. Om beroemd gevonden te worden, was Woiski bereid om allerlei offers te brengen naar de Europeanen toe. Die ga je trakteren alsof het jouw kinderen zijn die jarig waren. Om zijn eigen voordeel te behalen.

Wat ik ook mooi vond was het thema van aansluiting zoeken bij de eisen die de Europese samenleving stelt. Het manipuleren van normen om die aansluiting te kunnen vinden. Woiskis duidelijke verzoek om erkenning van deze fenomenen, maar ook de wijze waarop hij zijn zoon leert om hier mee om te gaan. Wanneer sta je op je principes en wanneer neem je juist verantwoordelijkheid voor je eigen gezin. Er moet brood op de plank. Maar ten koste van wat?

Wanneer een Nazi bereid is om een man die duidelijk geen zuivere Germaan is, te accepteren als zodanig, alleen maar omdat de man Woiski heette en kon verklaren waar zijn familie vandaan kwam. Een man die overduidelijk Surinamer was. Waar blijven dan die normen en waarden?”

(Foto’s: Ben van Duin)

Veel stof tot nadenken dus. Niet alleen onder het genot van een laatste drankje in de foyer. Dus nog wat later, op weg naar huis, of misschien bij het in slaap vallen, weet je wat het is: je wou dat er inderdaad een script voor de mini-tv-serie op de plank lag bij John of Joop, zodat ook de anderen die in de komende drie maanden niet naar het theater gaan, het verhaal ook kunnen horen.

Voor dat andere handjevol gelukkigen: Woiski vs. Woiski speelt tot en met 28 januari in het Bijlmer Parktheater en daarna tot 31 maart nog door het hele land. Meer info: www.bijlmerparktheater.nl en www.orkater.nl.

 

Kashmindra Vrede – BIJLMERenZO